Nepal

Stare Kathmandu bynajmniej nie jest sredniowieczne w naszym rozumieniu. Oczywiscie tkwia w murach relikty epoki, ale wszystkie spotkane swiatynie powstawaly w okresie europejskiego renesansu. Przechodzac po tej okolicy zobaczymy wspanialych ksztaltow, pietrzace sie jedna nad druga swiatynie a takze mieszczanskie kamieniczki z koronkowymi oprawami bram, okien i balkonów. Z pewnoscia obserwujac ksztalt wiezyc swiatyn stwierdzimy pewne nawiazanie do rzezby gor-Himalajów. Wszystkie budowle wygladaja tak jakby nie dokonano na nich zadnej zmiany czy modyfikacji od czasu ich powstania. Jedyna nowoscia moze byc tylko doprowadzenie elektrycznosci. Jest na to wytlumaczenie, po prostu Nepalczycy kopiowali sztuke swoich przodków nie dokonujac zmian. Jezeli chcemy zrozumiec istote ich wytworów, musimy podkreslic ich sakralnosc. W Nepalu nie rozróznia sie granicy miedzy wyrobami swieckimi i religijnymi. Dlatego zwykle domy moga tutaj byc ozdobione wyrafinowana rzezba. Sztuka slawi istoty nadprzyrodzone-zarówno dobroczynne jak i niszczycielskie. Latwo mozna spedzic wiele godzin obserwujac zycie ze stopni najwyzszej swiatyni Maju Deval, usytuowanej przy Durbar Square. Plac od switu do zmroku stanowi targ warzywny. Wieczorem niesprzedane produkty chowa sie do malych swiatyn, usytuowanych przy najnizszym stopniu Maju Deval. Naprzeciwko Swiatyni znajdziemy palac "Zywej Bogini-Kumari". W rzeczywistosci ten ciekawy kult dziewczynki-bogini jest bardzo mlody, zaledwie dwustuletni. Na ciasnym podwórku palacu, przed oknem, w którym co jakis czas miga blada twarz uszminkowanej dziewczynki, stale wyczekuje gromada turystów. Kilkunastoletnia pomocnica Kumari co jakis czas schodzi do turystów i zbiera datki, zwlaszcza hojnych Japonczyków. W palacu zakazano fotografowania bogini. Ten ciekawy kult dodaje Nepalowi mistycznego dreszczyku, jest symbolem staroswieckosci i egzotyki. Religia w tym kraju jest tematem luznych rozwazan. Na kazdych dziesieciu Nepalczyków, dziewieciu wyznaje hinduizm, jednak czysta forma tej religii uprawiaja wylacznie niedawno przybyli z Indii mieszkancy doliny Teraju na poludniu kraju oraz Bramini. Pozostali mieszkancy polaczyli Hinduizm z Buddyzmem w jeden kult synkretyczny, zabarwiony watkami pierwotnego animizmu oraz czcia sil przyrody i rodowych przodków. W okolicy znajduje sie wiele bardzo starych budynków, czesc z nich zostala niemal calkowicie odbudowana po trzesieniu ziemi w 1934 roku. Durbar Square graniczy z trzema innymi placami przy których usytuowanych jest wiele swiatyn oraz Palac Królewski. Najblizsze sasiedztwo placu ma takze funkcje targowa. Poludniowy plac jest najwiekszym-codziennym targiem pamiatek i staroci w Kathmandu. Po odpowiednim stargowaniu ceny mozna tu kupic bardzo tanio typowe lokalne wyroby . Po zwiedzeniu starówki, wSród zgielku targujacych i setek turystów polecam odpoczynek w jednej z restauracyjek przy pobliskiej Freak Street. Mozemy tam skosztowac tradycyjnego obiadu nepalskiego, o tajemniczej nazwie Dhal Bat. Posilek sklada sie z porcji grochówki, duszonych warzyw w curry, ryzu, chlebka chapati, jogurtu i napoju (cena wraz z ewentualnymi dokladkami 3-5zl). Ulica wziela nazwe od przyjezdzajacych tutaj masowo hippisów. Rejon Freak St. przezywal swoja swietnosc na przelomie lat szesdziesiatych i siedemdziesiatych. "Dzieci kwiaty" zostawaly tu latami na permanentnych, bardzo tanich wakacjach uprzyjemnianych haszyszem, sprzedawanym legalnie w tutejszych lokalach. Wraz z odejsciem odkrywców tej pieknej ulicy zmienila sie tutejsza atmosfera. Obecnie wiekszosc turystów przeniosla sie na Thamel. Przy Freak St. znajdziemy wiele ciekawych miejsc do spania. Dla ludzi chcacych miec za oknem widok Swiatyni Maju Deval, polecam skromny ale z mila obsluga hotelik na rogu Durbar Square- "Kumari Guest House" (pokój dwuosobowy 7zl). Z dachu tego hoteliku widac najlepiej- to co zapamietuje sie na cale zycie- wschód slonca nad Swiatyniami Durbar Square. Mistyka obrazu przyciaga do tego miejsca wielu. Mozemy dlugo krazyc po Kathmandu, wrazenia beda zalezne od pory dnia. Czasami nawet krótki spacer wsród tlumu ludzi bedzie meczacy a odprezenie przyniesie dopiero wedrówka po starówce w swietle ksiezyca. Bez tlumu turystów w pelni doswiadczymy tutejszej atmosfery. Nie obawiajmy sie wedrówek nocnych. Tutejsze slabo oswietlone ulice, wolne od ludzi ale pelne szczurów i krów- Bogów sa w pelni bezpieczne.Wraz z wieczorem maleje liczba ludzi na ulicach. Po godzinie 22-giej zamykane sa ostatnie restauracje, na ulicach spotykamy nielicznych przechodniów, policjantów i rykszarzy. Oficjalnie lokale maja byc zamkniete o 22-giej, po tej godzinie policja moze wkroczyc i nakazac zamkniecie. Jednak istnieja wyjatki.Korupcja wsród strózów prawa sprawila, ze przesiebiorczy wlasciciele barów moga kontynuowac interes dluzej. W Thamelu znalezlismy tylko dwa bary czynne dluzej. Jezeli mamy ochote zostac dluzej na piwie to warto wybrac sie do chyba najlepszego pubu w miescie- "Toma i Jerrego". Lokal znajdziemy w okolicy "Kathmandu Guest House". Mozna tu skosztowac kilku gatunków piwa (równiez z beczki-rzadkosc w Nepalu), zagrac w bilarda czy poogladac zachodnia telewizje z satelity (przewaznie sport). Ceny sa tu umiarkowane (butelka 0,64l. piwa Tuborg ok. 5zl. ,drinki 4-8zl), a obsluga dodatkowo zacheca klientów darmowym poczestunkiem czy dwoma drinkami w cenie jednego w czasie tzw. Happy hours w godzinach popoludniowych. U "Toma i Jerrego" mozemy spokojnie zostac do pólnocy. Pózniej pozostaje otwarty tylko jeden pub w Thamelu- "Lesyeux". Wystrój pubu jest skromny, ale panuje tu bardzo przyjacielska atmosfera. Barman z przyjemnoscia puszcza muzyke wedlug gustów klientów. Innym oficjalnym przejawem zycia nocnego Kathmandu sa kasyna. W miescie znajduje sie kilka kasyn, usytuowanych przewaznie w najlepszych hotelach np. w "Hotelu Annapurna". Dojedziemy tam w kilka minut z Thamelu (ryksza 3zl, taksówka 5zl). "Jaskinie lwa" sa przepelnione przez Hindusów (w Indiach kasyna sa zabronione). Mozna tu grac w ruletke, karty czy stawiac zaklady. Nie sa pobierane oplaty za wstep oraz nie wymaga sie stroju wizytowego. Ceny napojów i przekasek sa tu o kilkanascie procent nizsze niz w lokalach Thamelu (prawdopodobnie dostosowane do potrzeb glównych gosci-Hindusów). Bedac w Kathmandu warto zobaczyc ta prawdziwa goraczke hazardu u lokalnych graczy. W kasynach spotkamy tylko nielicznych turystow. Lokale czynne sa do rana.

Po kilku dniach pobytu w miescie zapragniemy zobaczyc cos wiecej, bedziemy przy tym mieli dosc smogu i turystow. Najlepszym odpoczynkiem bedzie dla nas krótka wycieczka do innych zabytkowych miejsc w okolicy lub wizyta w jednej z podmiejskich swiatyn. Jesli mamy wiecej czasu i lubimy chodzic po górach to wybierzmy sie na trekking. Z Kathmandu widac przy dobrej pogodzie szczyty pobliskich Himalajów. Sprzet turystyczny mozemy wypozyczyc na Thamelu. Bez zbytnich przygotowan, mozemy sie wybrac na jeden z latwiejszych szlaków.

Pictures from Nepal (© B.Bobowski)